АДМІНІСТРУВАННЯ ПІДТРИМКИ СІЛЬСЬКОГО ГОСПОДАРСТВА У ПОЛЬЩІ ТА ЕСТОНІЇ: ІНСТИТУЦІЙНІ Й ЦИФРОВІ ПРАКТИКИ, ПРИДАТНІ ДЛЯ УКРАЇНИ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/klj/2026.3.29

Ключові слова:

підтримка сільського господарства; публічне адміністрування; інституційна архітектура; цифрове адміністрування; інтегрована система адміністрування та контролю; адміністративна процедура; Польща; Естонія; Україна

Анотація

Статтю присвячено дослідженню інституційної, процедурної та цифрової організації адміністрування підтримки сільського господарства у Польщі й Естонії та визначенню практик, придатних для розвитку відповідної системи в Україні. Аналіз охоплює розподіл функцій між компетентними органами, виконавчими суб’єктами та територіальними підрозділами; подання і перевірку заяв, ухвалення рішень, здійснення виплат, повернення коштів та оскарження; використання реєстрів, електронних сервісів і даних моніторингу площ. Застосовано порівняльно-правовий, формально-юридичний, системний і функціональний методи. Установлено, що польська модель вирізняється диференційованою інституційною побудовою, визначенням органів, уповноважених вирішувати індивідуальні справи, контрольованим делегуванням і модульним цифровим середовищем. Естонська модель має компактну організацію та зберігає розмежування політичного керівництва, акредитації, виконання програм, ведення реєстрів, контролю та вирішення індивідуальних справ через e-PRIA, аграрні реєстри й моніторинг площ. Обґрунтовано інституційну, процедурну та цифрову узгодженість як критерій оцінювання адміністрування аграрної підтримки. Вона передбачає відповідність між компетенцією, адміністративним провадженням, даними, доказовим значенням цифрових результатів, відповідальністю за рішення та засобами виправлення й перегляду. Значимість дослідження полягає в розмежуванні придатних до запозичення публічно-правових гарантій, адаптованих організаційних рішень і масштабозалежних моделей, механічне відтворення яких є недоцільним. Для України пріоритетними визначено закріплення функцій і компетенції, сумісне управління даними, орієнтовані на заявника електронні сервіси, законодавче впорядкування автоматизованого опрацювання та поетапне впровадження з відмежуванням технічного тестування від здійснення владних повноважень. Результати можуть бути використані для наближення законодавства, підготовки підзаконних актів і проєктування інтегрованої системи адміністрування та контролю.

Посилання

Regulation (EU) 2021/2115 of the European Parliament and of the Council of 2 December 2021 establishing rules on support for strategic plans to be drawn up by Member States under the common agricultural policy (CAP Strategic Plans) and financed by the European Agricultural Guarantee Fund and by the European Agricultural Fund for Rural Development and repealing Regulations (EU) No 1305/2013 and (EU) No 1307/2013. Official Journal of the European Union. 2021. L 435. P. 1–186. Consolidated version of 18 March 2026. EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2115/2026-03-18/eng

Regulation (EU) 2021/2116 of the European Parliament and of the Council of 2 December 2021 on the financing, management and monitoring of the common agricultural policy and repealing Regulation (EU) No 1306/2013. Official Journal of the European Union. 2021. L 435. P. 187–261. Consolidated version of 1 January 2026, as subsequently amended by Regulation (EU) 2026/1768. EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2116/2026-01-01/eng; https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1768/oj/eng

Про засади державної аграрної політики та державної політики сільського розвитку : Закон України від 24.06.2004 № 1877-IV. База даних «Законодавство України» / Верховна Рада України. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1877-15#Text

Про внесення змін до деяких законів України щодо організаційних засад здійснення підтримки в аграрному секторі : Закон України від 08.10.2025 № 4619-IX. База даних «Законодавство України» / Верховна Рада України. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4619-20#Text

Про призначення Виплатної агенції : розпорядження Кабінету Міністрів України від 31.12.2025 № 1526-р. База даних «Законодавство України» / Верховна Рада України. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1526-2025-%D1%80#Text

Про адміністративну процедуру : Закон України від 17.02.2022 № 2073-IX. База даних «Законодавство України» / Верховна Рада України. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2073-20#Text

Петрова Н. О., Світловський С. С. Особливості державної підтримки виробників сільськогосподарської продукції: організаційно-правові аспекти. Науковий вісник Ужгородського національного університету. Серія: Право. 2025. Вип. 91. Ч. 2. С. 243–248. DOI: https://doi.org/10.24144/2307-3322.2025.91.2.31

Suchoń A. The Impact of the EU Common Agricultural Policy on the Legal Framework for Financing Agricultural Activities in Poland and Operation of the Agency for the Restructuring and Modernisation of Agriculture. EU Agrarian Law. 2024. Vol. 13. No. 2. P. 33–41. DOI: https://doi.org/10.2478/eual-2024-0010

Cagliero R., Vassallo M., Pierangeli F., Pupo D’Andrea M. R., Monteleone A., Camaione B., Tarangioli S. The Common Agricultural Policy 2023–2027. How Do Member States Implement the New Delivery Model? Italian Review of Agricultural Economics. 2023. Vol. 78. No. 1. P. 49–66. DOI: https://doi.org/10.36253/rea-14318

Williams R. Rethinking Administrative Law for Algorithmic Decision Making. Oxford Journal of Legal Studies. 2022. Vol. 42. No. 2. P. 468–494. DOI: https://doi.org/10.1093/ojls/gqab032

van der Velden D., Klerkx L., Dessein J., Debruyne L. Governance by Satellite: Remote Sensing, Bureaucrats and Agency in the Common Agricultural Policy of the European Union. Journal of Rural Studies. 2025. Vol. 114. Article 103558. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2024.103558

Ehlers M.-H., Huber R., Finger R. Agricultural Policy in the Era of Digitalisation. Food Policy. 2021. Vol. 100. Article 102019. DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2020.102019

Commission Delegated Regulation (EU) 2022/127 of 7 December 2021 supplementing Regulation (EU) 2021/2116 of the European Parliament and of the Council with rules on paying agencies and other bodies, financial management, clearance of accounts, securities and use of euro. Official Journal of the European Union. 2022. L 20. P. 95–130. Consolidated version of 29 March 2026. EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2022/127/2026-03-29/eng

Commission Implementing Regulation (EU) 2022/1173 of 31 May 2022 laying down rules for the application of Regulation (EU) 2021/2116 of the European Parliament and of the Council with regard to the integrated administration and control system in the common agricultural policy. Official Journal of the European Union. 2022. L 183. P. 23–34. Consolidated version of 1 January 2026. EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2022/1173/2026-01-01/eng

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Tekst jedn.: Dz.U. 2024 poz. 1741; zm.: Dz.U. 2025 poz. 321; Dz.U. 2026 poz. 305. Elektroniczny Dziennik Ustaw. URL: https://eli.gov.pl/eli/DU/2024/1741/ogl

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Platforma Usług Elektronicznych. Portal Gov.pl. URL: https://www.gov.pl/web/arimr/platforma-uslug-elektronicznych

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Systemy teleinformatyczne ARiMR. Portal Gov.pl. URL: https://www.gov.pl/web/arimr/systemy-teleinformatyczne-arimr

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zasady składania wniosku na rok 2026. Portal Gov. pl. URL: https://www.gov.pl/web/arimr/zasady-skladania-wniosku

European Union Common Agricultural Policy Implementation Act. Passed 09.11.2022. RT I, 23.11.2022, 2. Entry into force 01.01.2023. Consolidated text in force from 24.02.2025. Riigi Teataja. URL: https://www.riigiteataja.ee/en/eli/503032025001/consolide

Põllumajanduse Registrite ja Informatsiooni Amet. e-PRIAst. Last modified 05.01.2026. URL: https://www.pria.ee/infokeskus/e-priast

Agricultural Registers and Information Board. Registers. Last modified 05.05.2026. URL: https://www.pria.ee/en/registers

Põllumajanduse Registrite ja Informatsiooni Amet. Pinnaseiresüsteem [Area Monitoring System]. Last modified 09.04.2026. URL: https://www.pria.ee/infokeskus/pinnaseiresusteem

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-11-16

Як цитувати

Овєян H. V. (2026). АДМІНІСТРУВАННЯ ПІДТРИМКИ СІЛЬСЬКОГО ГОСПОДАРСТВА У ПОЛЬЩІ ТА ЕСТОНІЇ: ІНСТИТУЦІЙНІ Й ЦИФРОВІ ПРАКТИКИ, ПРИДАТНІ ДЛЯ УКРАЇНИ. Київський часопис права, (3), 223–230. https://doi.org/10.32782/klj/2026.3.29

Номер

Розділ

АДМІНІСТРАТИВНЕ ПРАВО І ПРОЦЕС, ФІНАНСОВЕ ПРАВО, ІНФОРМАЦІЙНЕ ПРАВО